Η περίπτωση της Σχολής Ανώτερης Επαγγελματικής Κατάρτισης (ΣΑΕΚ – πρώην ΔΙΕΚ) Πρέβεζας
‼Η σειρά των άρθρων αυτών αφιερώνεται στη μνήμη δύο εκλεκτών συναδέλφων και φίλων!
Νίκου Τριάντου
Διευθυντή ΙΕΚ Πρέβεζας, Μάρτιος 1994 – Αύγουστος 2004
Σοφίας Καραμανίδου
Διευθύντριας ΙΕΚ Πρέβεζας, Σεπτέμβριος 2004 – Αύγουστος 2009
«Γιατί ένα αρχείο δεν διασώζει μόνο γεγονότα. Διασώζει… ανθρώπους, διαδρομές και μνήμες!»
Ιωάννης Γ. Αναγνωστάκης
π. Διευθυντής ΣΑΕΚ/ΔΙΕΚ Πρέβεζας
¨Η μνήμη είναι η πρώτη ύλη της ιστορίας¨
Τι μπορεί να μας πει μια παλιά φωτογραφία; Μια αφίσα μιας εκδήλωσης; Ένα πρόγραμμα δράσης; Ένα δημοσίευμα σε μια τοπική εφημερίδα; Ή ακόμη και μια παλιά ηλεκτρονική ανάρτηση, στην οποία αναφέρονται ονόματα σπουδαστών και εκπαιδευτών;
Με μια πρώτη ματιά, πρόκειται για απλά απομεινάρια μιας άλλης εποχής. Στην πραγματικότητα, όμως, αποτελούν τεκμήρια μιας ιστορίας που αξίζει να διασωθεί, να οργανωθεί και να ξανασυναντήσει την κοινωνία.
Αυτό ακριβώς είναι το ερώτημα που θέτει η παρούσα προσέγγιση: μπορεί το αρχειακό υλικό μιας ΣΑΕΚ να αποτελέσει κάτι περισσότερο από ένα σύνολο παλιών εγγράφων; Μπορεί να γίνει εργαλείο εξωστρέφειας και σύνδεσης της Σχολής με την τοπική κοινωνία; Η περίπτωση της ΣΑΕΚ Πρέβεζας προσφέρει μια ενδιαφέρουσα αφετηρία για να ανοίξει αυτή η συζήτηση.
Αρχειακό τεκμήριο: αφίσα δράσης της ΣΑΕΚ/ΔΙΕΚ Πρέβεζας.
•Από το αρχείο ως αποθήκη στο αρχείο ως ζωντανή μνήμη
Για πολλά χρόνια, όταν μιλούσαμε για το αρχείο ενός εκπαιδευτικού οργανισμού, το μυαλό μας πήγαινε κυρίως σε φακέλους, έγγραφα, πρακτικά, μητρώα και διοικητικά στοιχεία. Όλα αυτά είναι ασφαλώς σημαντικά. Δεν αποτελούν, όμως, ολόκληρη την ιστορία μιας Σχολής.
Η ιστορία της βρίσκεται και στις δράσεις της, στις εκδηλώσεις της, στις συνεργασίες της, στις επιτυχίες των σπουδαστών της, στα ευρωπαϊκά προγράμματα, στις επισκέψεις, στις εκπαιδευτικές δραστηριότητες, στις αφίσες και στις φωτογραφίες της. Βρίσκεται, κυρίως, στους ανθρώπους που πέρασαν από αυτήν.
Ένα αρχείο, επομένως, δεν είναι απλώς ένας χώρος όπου φυλάσσεται το παρελθόν. Είναι ένας μηχανισμός μέσω του οποίου μια εκπαιδευτική δομή μπορεί να γνωρίσει καλύτερα τη διαδρομή της, να κατανοήσει την ταυτότητά της και να αναδείξει τη σχέση που ανέπτυξε διαχρονικά με την κοινωνία.
Κατά συνέπεια, το αρχειακό υλικό μιας ΣΑΕΚ αποτελεί τμήμα όχι μόνο της οργανωσιακής, αλλά και της συλλογικής μνήμης της τοπικής κοινωνίας.
•Η περίπτωση της ΣΑΕΚ Πρέβεζας
Η διαδρομή της ΣΑΕΚ – πρώην ΔΙΕΚ – Πρέβεζας έχει να επιδείξει ένα υλικό που αποτυπώνει διαφορετικές πλευρές της εκπαιδευτικής και κοινωνικής της παρουσίας. Φωτογραφίες από δράσεις και εκδηλώσεις, αφίσες, προγράμματα, δημοσιεύματα, ηλεκτρονικές αναρτήσεις, συμμετοχές σε εκπαιδευτικές και πολιτιστικές πρωτοβουλίες, εργασίες και δραστηριότητες σπουδαστών συνθέτουν ένα μωσαϊκό που υπερβαίνει τη στενή έννοια του «διοικητικού αρχείου».
Μέσα από αυτό το υλικό μπορεί κανείς να παρακολουθήσει όχι μόνο τι έκανε η Σχολή, αλλά και ποιοι άνθρωποι συμμετείχαν, με ποιους φορείς συνεργάστηκε και πώς συνδέθηκε με την κοινωνία της Πρέβεζας.
•Οι άνθρωποι πίσω από το αρχείο
Σε ένα παλιό φωτογραφικό στιγμιότυπο μπορεί να αναγνωρίσει κανείς έναν πρώην σπουδαστή ή έναν εκπαιδευή. Σε μια αφίσα μπορεί να υπάρχει το όνομα κάποιου που συμμετείχε σε μια εκδήλωση. Σε μια παλιά ηλεκτρονική ανάρτηση μπορεί να καταγράφεται η συμμετοχή μιας ομάδας σπουδαστών-εκπαιδευτών σε μια δράση. Για τους ανθρώπους αυτούς, το συγκεκριμένο υλικό δεν είναι απλώς «αρχειακό». Είναι μέρος της προσωπικής τους διαδρομής.
Γι’ αυτό και η αξιοποίηση του αρχείου δεν μπορεί να γίνει ερήμην τους. Η συμμετοχή τους είναι πολύτιμη όχι μόνο για λόγους τεκμηρίωσης, αλλά και γιατί μετατρέπει την προσπάθεια από μια απλή συλλογή υλικού σε μια διαδικασία επανασύνδεσης ανθρώπων με τη Σχολή τους.
Αρχειακή φωτογραφία δράσης: σπουδάστριες συμμετέχουν σε εκπαιδευτική/βιωματική δραστηριότητα.
•Από την οργανωσιακή μνήμη στην εξωστρέφεια
Εξωστρέφεια δεν είναι μόνο η δημοσιοποίηση μιας δράσης που πραγματοποιήθηκε σήμερα. Είναι και η δυνατότητα ενός οργανισμού να παρουσιάζει την πορεία του, να αναδεικνύει τις αξίες του και να δείχνει στην κοινωνία τι έχει προσφέρει διαχρονικά.
Μια ΣΑΕΚ που αναδεικνύει την ιστορία της μπορεί να παρουσιάσει στους σημερινούς σπουδαστές παραδείγματα ανθρώπων και δράσεων από προηγούμενες γενιές. Μπορεί να δημιουργήσει γέφυρες με αποφοίτους, να αναδείξει συνεργασίες με επιχειρήσεις και φορείς και να δείξει στην τοπική κοινωνία ότι η εκπαιδευτική της παρουσία δεν περιορίζεται στη λειτουργία των τμημάτων και στην παροχή κατάρτισης.
Με άλλα λόγια, το αρχείο μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο επικοινωνίας, ταυτότητας και κοινωνικής δικτύωσης.
Αρχειακό τεκμήριο δράσης: το αποτύπωμα μιας εκπαιδευτικής πρωτοβουλίας στον χώρο.
•Από τη μνήμη στην πράξη: μια πρόταση πολιτικής
Το ζήτημα, επομένως, δεν είναι μόνο αν αξίζει να διατηρήσουμε το αρχειακό υλικό. Το ουσιαστικό ερώτημα είναι τι μπορούμε να κάνουμε με αυτό. Η εμπειρία της ΣΑΕΚ/ΔΙΕΚ Πρέβεζας μπορεί να αποτελέσει αφορμή για μια ευρύτερη πρόταση προς τις ΣΑΕΚ της χώρας.
1. Καταγραφή και οργάνωση του ιστορικού αρχείου κάθε ΣΑΕΚ.
2. Σταδιακή ψηφιοποίηση επιλεγμένου υλικού και δημιουργία ασφαλούς ψηφιακού αποθετηρίου.
3. Ενεργοποίηση των αποφοίτων ως φορέων εμπειρίας, μνήμης και επαγγελματικής διαδρομής.
4. Σύνδεση του αρχείου με την τοπική κοινωνία, μέσα από εκθέσεις, παρουσιάσεις, επετειακές δράσεις και συνεργασίες.
5. Καθιέρωση μιας ετήσιας «Ημέρας Ιστορίας της ΣΑΕΚ», όπου θα συναντώνται διαφορετικές γενιές σπουδαστών, αποφοίτων, εκπαιδευτών και συνεργατών.
*Και αυτή μπορεί να είναι μόνο η αρχή…
Το παρόν άρθρο μπορεί να αποτελέσει την αφετηρία μιας μικρής σειράς δημοσιεύσεων, που θα αξιοποιούν το ίδιο αρχειακό υλικό και θα φωτίζουν διαφορετικές πτυχές της ιστορίας και της διαδρομής της ΣΑΕΚ/ΔΙΕΚ Πρέβεζας.
• Η ιστορία της ΣΑΕΚ/ΔΙΕΚ Πρέβεζας μέσα από το αρχειακό της υλικό.
• Η συμβολή της ΣΑΕΚ Πρέβεζας στην τοπική ανάπτυξη και την απασχόληση.
• Οι απόφοιτοι της ΣΑΕΚ Πρέβεζας ως πρεσβευτές της επαγγελματικής εκπαίδευσης.
Κάθε δημοσίευση θα αξιοποιεί φωτογραφίες, αφίσες, δημοσιεύματα, ηλεκτρονικές αναρτήσεις, μαρτυρίες και άλλα τεκμήρια του αρχείου και θα επιχειρεί, ταυτόχρονα, να αναδείξει μια διαφορετική όψη της ίδιας ιστορίας.
Δεν θέλουμε να γράψουμε ένα άρθρο που θα δημοσιευθεί και θα ξεχαστεί. Θέλουμε να ανοίξουμε μια συζήτηση που μπορεί να συνεχιστεί, να εμπλουτιστεί και να αποκτήσει τη συμμετοχή των ίδιων των ανθρώπων που έζησαν αυτή την ιστορία.
Το αρχείο δεν διατηρεί μόνο το παρελθόν
Η διάσωση της μνήμης δεν είναι μια νοσταλγική επιστροφή στο παρελθόν. Είναι ένας τρόπος να κατανοήσουμε καλύτερα ποιοι είμαστε, τι δημιουργήσαμε και ποιες σχέσεις μπορούμε να οικοδομήσουμε στο μέλλον.
Η ΣΑΕΚ Πρέβεζας, όπως και κάθε ΣΑΕΚ, έχει τη δική της ιστορία.
Μια ιστορία που δεν ανήκει μόνο στη διοίκηση ή στους ανθρώπους που εργάστηκαν σε αυτήν.
Ανήκει και στους σπουδαστές και αποφοίτους της, στους εκπαιδευτές και συνεργάτες της, στους φορείς και στις επιχειρήσεις με τους οποίους συνδέθηκε, αλλά και στην ίδια την τοπική κοινωνία.
Η μνήμη είναι η πρώτη ύλη της ιστορίας.
Το αρχείο είναι ο φορέας της μνήμης.
Και η εξωστρέφεια είναι ο τρόπος με τον οποίο αυτή η μνήμη επιστρέφει στην κοινωνία.
Ίσως, λοιπόν, ήρθε η στιγμή να ανοίξουμε τα αρχεία των ΣΑΕΚ. Να αναζητήσουμε τις παλιές φωτογραφίες, τις αφίσες, τα προγράμματα και τα δημοσιεύματα. Να αναζητήσουμε τους ανθρώπους που βρίσκονται πίσω από αυτά. Να τους ακούσουμε και να τους δώσουμε τη δυνατότητα να αναγνωρίσουν το δικό τους κομμάτι στην ιστορία της Σχολής.
Γιατί η ιστορία μιας ΣΑΕΚ δεν είναι μόνο η ιστορία ενός εκπαιδευτικού οργανισμού.
Είναι……. η ιστορία των ανθρώπων που πέρασαν από αυτήν, δημιούργησαν μέσα σε αυτήν και συνέχισαν τη διαδρομή τους στην κοινωνία……..,
Γίνεται σχέση.
Γίνεται ταυτότητα.
Γίνεται εξωστρέφεια.
Γίνεται μέλλον!
