Σήμερα η επίσκεψη μίας οικογένειας στο ιστορικό μνημείο του Ζαλόγγου κοντά στην Πρέβεζα γέμισε απογοήτευση και θυμό. Αντί να αντικρίσουν το μεγαλείο και τη μνήμη, βρέθηκαν μπροστά σε μία εικόνα που δυσφημίζει την πολιτιστική μας κληρονομιά: η ισχυρή σιδερένια πόρτα που προστάτευε τον χώρο έχει ξηλωθεί από τους δυνατούς ανέμους που πλήττουν την περιοχή τις τελευταίες ημέρες, με αποτέλεσμα το μνημείο να είναι πλέον αφύλακτο και απροστάτευτο — εκτεθειμένο σε κατσίκια, ζώα του βουνού αλλά και σε κάθε είδους ζημιά.
Αυτό το μνημείο δεν είναι απλώς ένα έργο τέχνης πάνω σε ένα βράχο. Είναι η σκληρή και ηρωική υπενθύμιση ενός από τα πιο συγκλονιστικά γεγονότα της νεότερης ελληνικής ιστορίας, γνωστού ως «Χορός του Ζαλόγγου»: το 1803, δεκάδες γυναίκες από την περιοχή των Σουλιωτών επέλεξαν να ρίξουν τα παιδιά τους και να πέσουν μόνες τους από τα βράχια του Ζαλόγγου για να αποφύγουν την αιχμαλωσία από τις οθωμανικές δυνάμεις — μια απόφαση που έμεινε για πάντα χαραγμένη στη συλλογική μνήμη ως σύμβολο αυτοθυσίας για την ελευθερία.
Το ίδιο το μνημείο, σχεδιασμένο από τον σημαντικό Έλληνα γλύπτη Γιώργο Ζογγολόπουλο και αποκαλυφθέν το 1961, υψώνεται σε ύψος περίπου 13 μέτρων και μήκος 18 μέτρων, με αφηρημένες μορφές γυναικών που κρατιούνται χέρι-χέρι σε μια κομψή αλλά δραματική σύνθεση πάνω από την κορυφή του βουνού. Η κατασκευή του, που χρειάστηκε έξι χρόνια εργασίας και χιλιάδες μπλοκ ασβεστόλιθου μεταφερμένα με το χέρι στον απόκρημνο λόφο, θεωρείται τεχνικό και καλλιτεχνικό επίτευγμα του μεταπολεμικού ελληνικού μοντερνισμού.
Πέρα από την καλλιτεχνική του αξία, το μνημείο έχει αναγνωριστεί ως Μνημείο Σύγχρονης Πολιτιστικής Κληρονομιάς από το Υπουργείο Πολιτισμού, επιβεβαιώνοντας τη σημασία του όχι μόνο για την ελληνική ιστορία αλλά και για την ευρύτερη πολιτιστική ταυτότητα της χώρας.
Και όμως, σήμερα δεν υπάρχει ούτε καν η βασική προστασία ενός κλειστού, ασφαλούς χώρου γύρω από το μνημείο. Η αποκομμένη – από τους ανέμους – πόρτα αφήνει το χώρο εκτεθειμένο, δημιουργώντας κινδύνους τόσο για το ίδιο το μνημείο όσο και για τους επισκέπτες που ανεβαίνουν στα 410 σκαλιά για να φτάσουν μέχρι εκεί.
Απαιτείται άμεση παρέμβαση από τον Δήμο Πρέβεζας και τις αρμόδιες υπηρεσίες:
- να επισκευαστεί και να ασφαλιστεί η είσοδος,
- να ενισχυθεί η προστασία του μνημείου από την περαιτέρω φθορά των καιρικών φαινομένων,
- να εξασφαλιστεί μόνιμη επίβλεψη ή άλλου είδους προστατευτικά μέτρα ώστε να διαφυλαχθεί αυτό το σύμβολο μνήμης, πολιτισμού και πατριωτισμού για τις επόμενες γενιές.
Δεν πρόκειται απλώς για μια «ζημιά από τον καιρό». Πρόκειται για πληγή στην ιστορική μας μνήμη — και δεν τιμά κανέναν μας να βλέπουμε ένα από τα σημαντικότερα μνημεία μας αφύλακτο και παραμελημένο.
