Στον Δήμο Πρέβεζας βρίσκεται σε εξέλιξη εκτατικός αποχαρακτηρισμός του μεγαλύτερου κοινόχρηστου πρασίνου της πόλης συνολικού εμβαδού 50 περίπου στρεμμάτων, για λόγους οικονομικής ένδειας του Δήμου, που αδυνατεί από δεκαετίες να προχωρήσει στις διαδικασίες απαλλοτρίωσης και καταβολής αποζημιώσεων στους ιδιοκτήτες των οικοπέδων ΟΤ159 και ΟΤ160, στην πιο ευαίσθητη περιβαλλοντικά περιοχή της πόλης. Ευαίσθητης περιβαλλοντικά γιατί βρίσκεται:
- εντός της ζώνης Προστασίας ΙΙ του φυσικού πόρου «νερό πηγής Πρέβεζας» (γεώτρηση αντλούμενη), του Δήμου Πρέβεζας, όπως αυτός αναγνωρίστηκε ως ιαματικός με την υπ.αρ.23370/19-12-2017 (Β ́4744)ΥΑ κατόπιν επιστημονικής τεκμηρίωσης
- εντός ζώνης 500 μέτρων από την ακτή
- Όμορα σε έκταση που εμπίπτει στην δασική νομοθεσία (αλσύλλιο της Κυανής Ακτής) και στο προστατευμένο κάστρο του Αγίου Γεωργίου.
Η παραπάνω ζώνη αστικού πρασίνου είναι ίδια από το 1948 με το Β.Δ. του 1948 για το ΟΤ160 και με το Β.Δ. του1970 πιθανώς για το ΟΤ159 (ενιαία ζώνη, δεν διαχωρίζονταν σε οικοδομικά τετράγωνα). Ο δήμος αναφέρει ότι χαρακτηρίστηκε ΚΧ πράσινο το 1992! Από τότε και μετά σε όλα τα ρυμοτομικά σχέδια της πόλης (απόφαση Νομάρχη 1992, ΓΠΣ 1988, Αναθεώρηση του 1992) και στο τελευταίο ΓΠΣ Πρέβεζας του 2009 είναι χαρακτηρισμένα ως αστικό πράσινο.
Ορισμένοι ιδιοκτήτες των παραπάνω ΟΤ με δικαστικές αποφάσεις (διοικητικό πρωτοδικείο Ιωαννίνων) έχουν κερδίσει την άρση των απαλλοτριώσεων και τμηματικά ζητούν την τροποποίηση του ρυμοτομικού σχεδίου για την άρση της ρυμοτομικής απαλλοτρίωσης ιδιοκτησίας και την μετατροπή τους σε οικοδομήσιμη, λόγω παρέλευσης 15ετίας του αιτήματος και οικονομικής αδυναμίας του Δήμου να τους αποζημιώσει.
Δυστυχώς όλες οι προηγούμενες δημοτικές αρχές δεν ενέσκηψαν με σοβαρότητα στο πρόβλημα, ώστε να απεγκλωβίσουν από την ομηρία τους ιδιοκτήτες των συγκεκριμένων οικοπέδων και με παρελκυστικές τακτικές μετέφεραν το πρόβλημα στις επόμενες δημοτικές αρχές, αδιαφορώντας για την ανάπλαση του μοναδικού πνεύμονα πρασίνου της πόλης, την προστασία οριστικά του παραθαλάσσιου μετώπου και της ζώνης προστασίας της Ιαματικής πηγής που οι εγκαταστάσεις πρόσφατα ανακαινίστηκαν!
Η πρώτη τροποποίηση του ρυμοτομικού σχεδίου αφορά την αίτηση τροποποίησης όλων των ιδιοκτητών του ΟΤ159 (6 στέμματα περίπου) λόγω άρσης απαλλοτρίωσης μιας ιδιοκτησίας και της οικονομικής αδυναμίας του δήμου να την αποζημιώσει. Η αίτηση εγκρίθηκε κατ αρχάς από την δημοτική επιτροπή και το δημοτικό συμβούλιο, όπως προτάθηκε από τους ιδιοκτήτες του ΟΤ159 και συγκεκριμένα με συντελεστή δόμησης 1,4 μέγιστο ύψος 12,40 και κάλυψη 60%.
Εφόσον προχωρήσει η διαδικασία ως έχει με τα παραπάνω τεχνικά χαρακτηριστικά, θεωρούμε ότι θα καταστραφεί οριστικά και αμετάκλητα ο εμπλουτισμός και η υδροφορία της Ιαματικής πηγής Πρέβεζας όπου σύμφωνα με την υδρογεωλογική μελέτη του ΙΓΜΕ το 1995 που ανέθεσε ο Δήμος Πρέβεζας για την προστασία της πηγής και την επικαιροποιημένη του Γεωλόγου Μιχαήλ Πουλτσίδη το 2015 για την αναγνώριση του φυσικού πόρου της πηγής προκύπτουν τα παρακάτω:
Μελέτη του ΙΓΜΕ
Το ΙΓΜΕ ύστερα από γεωλογικές έρευνες, ερευνητικές γεωτρήσεις, αναλύσεις υδάτων κλπ, καθόρισε τρεις ζώνες προστασίας των πηγών:
- Την ζώνη Ι ή άμεσης προστασίας ή απαγορευμένη ζώνη
- Την ζώνη ΙΙ ή κοντινή ζώνη προστασίας ή ελεγχόμενη ζώνη ή ζώνη βιολογικής προστασίας
- Την ζώνη ΙΙΙ ή μακρινή ζώνη προστασίας, ή ζώνη χημικής προστασίας ή επιτηρούμενη ζώνη
Το οικόπεδο ΟΤ159 (όπως και το οικόπεδο ΟΤ 160) βρίσκεται εξ ολοκλήρου στην Ζώνη ΙΙ.
Η μελέτη του ΙΓΜΕ, ταυτίζοντας τη ζώνη ΙΙ προστασίας της πηγής με τη ζώνη αστικού πρασίνου της περιοχής Λουτρών (ΓΠΣ) (ΟΤ159 και ΟΤ160), στα συμπεράσματα προτείνει:
- απαγόρευση κάθε κτηνοτροφικής και αγροτικής δραστηριότητας,
- απαγόρευση κάθε οικιστικής εξέλιξης εντός των ορίων της ζώνης και απομάκρυνση των υπαρχουσών εγκαταστάσεων,
- απαγόρευση επέκτασης της στεγανοποίησης επιφανειών (τσιμεντοστρώσεις, ασφαλτοστρώσεις κ.λπ.), γιατί με τον τρόπο αυτό θα μειωθεί η κατείσδυση και θα στερηθεί ο υδροφόρος τον φυσικό του εμπλουτισμό.
Συγκεκριμένα αναφέρει: «Η αυστηρή τήρηση των ορίων της ζώνης ΙΙ που συνεπάγεται την απαγόρευση της κάθε οικιστικής εξέλιξης εντός των ορίων ζώνης αλλά και απομάκρυνση ορισμένων εγκαταστάσεων που ήδη υπάρχουν σε αυτή και είναι δυνατή η απομάκρυνσή τους. Από τις εγκαταστάσεις αυτές θα πρέπει να εξεταστεί και η δυνατότητα απομάκρυνσης ή λήψης μέτρων για το στρατόπεδο , την παιδική χαρά και το αναψυκτήριο. Τα μέτρα αυτά θα συνίσταται στην απομάκρυνση των απορροφητικών βόθρων (εάν υπάρχουν) και γενικότερα στη μη απόρριψη στο έδαφος ρυπογόνων ουσιών (λάδια και καύσιμα αυτοκινήτων κλπ). Σε καμία περίπτωση δεν θα πρέπει επίσης να γίνουν επεκτάσεις στεγανοποίησης επιφανειών (τσιμεντοστρώσεις, ασφαλτοστρώσεις κ.α.) γιατί με τον τρόπο αυτό θα μειωθεί η κατείσδυση και θα στερηθεί ο υδροφόρος τον φυσικό του εμπλουτισμό. Στην πραγματικότητα η πηγή περιβάλλεται από μια υφιστάμενη ζώνη πρασίνου, έκτασης άνω των 50.000 m2, με ελάχιστες κατασκευές, που μόνη αυτή δεν έχει υποστεί αλλοιώσεις και μπορεί πράγματι να προστατευτεί.»
Μελέτη ΠΟΥΛΤΣΙΔΗ ΜΙΧΑΗΛ
Παρόμοια στοιχεία αναφέρονται στην νεότερη υδρογεωλογική μελέτη για την αναγνώριση του φυσικού πόρου της «Ιαματικής πηγής Πρέβεζας» του γεωλόγου Μιχαήλ Πουλτσίδη το 2015 για λογαριασμό του Συνδέσμου Ιαματικών Πηγών Ελλάδος, όπου παρότι διαφοροποιεί τα όρια των ζωνών προστασίας, λόγω προδιαγραφών των ζωνών προστασίας των πηγών (διάμετρος 1000 μέτρων), θεωρεί ότι η ανθρωπογενής δραστηριότητα είναι αυξημένη στην περιοχή, ζητάει την κατάργηση της οδού στο τέλος της οδού Πολυτεχνείου που καταλήγει δίπλα στην ιαματική πηγή και το δημοτικό καφενείο, αυξάνει την Ζώνη ΙΙ ή ζώνη μικροβιολογικής προστασίας στα 172 στρέμματα περίπου (διαφοροποιώντας μερικώς τα όρια), θεωρεί στα συμπεράσματά του, ότι «γενικά στην ζώνη ΙΙ δεν επιτρέπεται καμία απολύτως ανθρωπογενής δραστηριότητα που θα μπορούσε να προκαλέσει την ρύπανση ή την μόλυνση (χημική και μικροβιολογική) των νερών, ή την ελάττωση της παροχής της πηγής
…. Οι μόνες εργασίες που δύναται να εκτελεστούν είναι πιθανές απαραίτητες έρευνες (γεωτρητικές κλπ) που έχουν σκοπό τη διερεύνηση των υδρογεωλογικών και φυσικοχημικών ιδιοτήτων του υπόγειου υδροφορέα και πιθανά έργα υδρομάστευσης. Επίσης λόγω της παρουσίας των κτισμάτων (κατοικιών) δεν μπορούν να απαγορευτούν οι οποιασδήποτε μορφής εργασίες συντήρησης ή μελλοντικής αποκατάστασής τους, υπό την προϋπόθεση βέβαια της τήρησης όλων εκείνων των προαπαιτούμενων μέτρων που θα διασφαλίσουν την προστασία τόσο των ποιοτικών όσο και των ποσοτικών χαρακτηριστικών της ιαματικής πηγής Πρεβέζης. Ο έλεγχος όλων των ανθρωπογενών επεμβάσεων στην εν λόγω ζώνη καθορίζεται από τον φορέα διαχείρισης της ιαματικής πηγής…».
Πως είναι δυνατόν όμως, με κάλυψη του 60% (πλέον 20% για οδοστρωσίες κλπ) των εδαφών της ζώνης προστασίας ΙΙ των πηγών να μην ελαττωθεί έως μηδενιστεί η παροχή της πηγής και να μην υπάρξει ρύπανση από τις 70.000 μ2 νέες κατοικίες (50.000 μ2 Χ (ΣΔ)1,4) που αντιστοιχούν σε πληθυσμό από 2.000 έως 4.000 κατοίκων, 2.000 και πλέον αυτοκίνητα στάθμευσης, πλύσης, σκουπίδια, κάδοι σκουπιδιών, νέα έργα οδοστρωσίας, με δίκτυα ύδρευσης, αποχέτευσης κλπ εντός της ζώνης ΙΙ, που σημαίνει υπερβολική ανθρωπογενή δραστηριότητα και ρύπανση εντός του σημερινού παρθένου κοινόχρηστου αστικού πρασίνου;
Παρότι συζητάμε στην παρούσα φάση μόνο για την ρυμοτόμηση του ΟΤ159 (6 στρέμματα) είμαστε υποχρεωμένοι να αντιμετωπίσουμε την πιθανή ρυμοτόμηση ενιαία με το ΟΤ160 (40 στρέμματα), καθόσον αυτό που θα εφαρμοστεί στα 6 στρέμματα του ΟΤ159, θα εφαρμοστεί και στα υπόλοιπα 40 στρέμματα του ΟΤ160!
Όλη η παραπάνω ζώνη πρασίνου (ΟΤ159 και ΟΤ160) απέχει από 80 έως 280 μέτρα από την θάλασσα και είναι συνέχεια του παραλιακού μετώπου( πλαζ της πόλης). Με δεδομένο ότι ο συντελεστής δόμησης στις παραθαλάσσιες επεκτάσεις του σχεδίου πόλης που προέκυψαν από την αναθεώρηση του ΓΠΣ το 2009 είναι (Σ.Δ.) 0,4 (που είναι και συνεχόμενες με την εν λόγω ζώνη πρασίνου), δεν είναι δυνατόν το γεγονός, ότι στην απολύτως προστατευμένη ζώνη του κοινόχρηστου ή αστικού πρασίνου της πόλης με όλα τα παραπάνω χαρακτηριστικά (ιαματικές πηγές κλπ) προτάθηκε και έγινε κατ αρχάς αποδεκτό από την δημοτική αρχή συντελεστής δόμησης (Σ.Δ.) 1,4 και κάλυψη 60%! Σύμφωνα με την παρ.6 του άρθρου32 του ν.4067/2012 όπως τροποποιήθηκε «..για την τροποποίηση του σχεδίου με σκοπό τη διοικητική εφαρμογή είτε της δικαστικής απόφασης που αίρει ή ανακαλεί την ρυμοτομική απαλλοτρίωση …λαμβάνονται υπόψη όλες οι προστατευτικές διατάξεις για το περιβάλλον…».
Δεν μπορούν να αγνοηθούν δηλαδή, ούτε τα Ιαματικά Λουτρά που πρόσφατα ανακαινίστηκαν, ούτε οι ζώνες προστασίας της Πηγής, ούτε το παραθαλάσσιο μέτωπο, ούτε το ισοζύγιο πρασίνου, ούτε το εμβληματικό κάστρο του Αγίου Γεωργίου που είναι ακριβώς δίπλα, ούτε οι προσπάθειες των προηγούμενων δημοτικών αρχών να μην εγκρίνουν την τροποποίηση (παρότι έκαναν ελάχιστα για την εξεύρεση πιστώσεων τακτοποίησης)! Δεν μπορούν να καταστραφούν τόσα σημαντικά πράγματα στη λειτουργία της πόλης, στον σχεδιασμό της, στην ρυμοτομία της, για λόγους μόνο έλλειψης χρημάτων, την στιγμή που υπάρχουν και άλλα εργαλεία επίλυσης του προβλήματος!
Μόλις πρόσφατα ολοκληρώθηκε η επέκταση-ανακαίνιση των κτιριακών εγκαταστάσεων του Θερμαλιστικού Κέντρου δίπλα στην Ιαματική πηγή, προϋπολογισμού 1.500.000 ευρώ περίπου, το οποίο μάλιστα δεν έχει ξεκινήσει την λειτουργία του. Πως είναι δυνατόν να ανακαινίζουμε και να προωθούμε τον ιαματικό τουρισμό και την επαναλειτουργία των λουτρών και ταυτόχρονα να καταργούμε την κύρια ζώνη προστασίας του, κόβοντας την τροφοδοσία των πηγών και τον εμπλουτισμό του υδροφόρου ορίζοντα, σφραγίζοντας και τσιμεντάροντας το 60% (+ 20%) της επιφανείας της ζώνης ΙΙ προστασίας των πηγών;
Η παραπάνω ζώνη πρασίνου αφορά περίπου το 30-40 % του συνολικού πρασίνου της Πόλης Πρέβεζας και συνεπώς δεν αφορά απλώς σημειακές τροποποιήσεις σχεδίου πόλης μιας Πολεοδομικής Ενότητας, αλλά εκτατική τροποποίηση μεγάλης επέμβασης και αλλοίωσης του τοπίου στο παραθαλάσσιο μέτωπο, που θα επηρεάσει την συνολική εικόνα της μελλοντικής ανάπτυξης της πόλης με καταστροφή τού (μικρού ούτως ή άλλως) ισοζυγίου πρασίνου, πέραν της ανεπίστρεπτης καταστροφής των ιαματικών πηγών Πρέβεζας. Το ερώτημα παραμένει, πως θα αναπληρωθεί αυτό το Ισοζύγιο Πρασίνου που χάνεται και πως θα δεχτούμε να πάμε σε μία πόλη τσιμεντούπολη και γκρίζα χωρίς διόλου πράσινο και κοινόχρηστους χώρους ζωής.
Η κοινόχρηστη ζώνη Πρασίνου ενιαία στο ΟΤ159 και ΟΤ 160 πρέπει να απαλλοτριωθεί,
- είτε με δανεισμό,
- είτε με ανταλλαγή οικοπέδων,
- είτε με μεταφορά συντελεστή δόμηση (ΜΣΔ) και ζώνες υποδοχής συντελεστή δόμησης, σε εφαρμογή της νέας ΚΥΑ (ΦΕΚ Β 1451/13-3-2026) για την Ψηφιακή Τράπεζα Γης, που απεγκλωβίζει τέτοιες καταστάσεις άρσης απαλλοτριώσεων και καταστροφής των ρυμοτομικών σχεδίων των πόλεων της χώρας και του ισοζυγίου πρασίνου, ώστε στη συνέχεια να ενταχθεί η περιοχή σε αναπτυξιακά προγράμματα αποκατάστασης και ανάπλασης του μοναδικού αυτού παραλιακού μετώπου της Κυανής Ακτής, που αποτελεί ταυτόχρονα ζώνη προστασίας των ιαματικών πηγών και την μοναδική πλαζ της πόλης.
- είτε με απένταξη των οικοπέδων συνολικά εκτός του εγκεκριμένου ρυμοτομικού σχεδίου.
Ο Δήμος Πρέβεζας πέραν των πιέσεων που δέχεται λόγω της δικαστικής απόφασης άρσης μη συντελεσθείσης απαλλοτρίωσης σε τμήμα του ΟΤ159, δεσμεύεται πολύ περισσότερο από την νομοθεσία περί προστασίας των ιαματικών φυσικών πόρων (Ν.3498/2006) και των νόμων 4844/1930 (Α268), 4086/1960 (Α112) που αφορούν ιαματικές πηγές και την προστασία αυτών, που σημαίνει ότι το συγκεκριμένο αστικό πράσινο δεν είναι απλό πράσινο πόλης, αλλά έχει πολύ μεγαλύτερα βάρη και αιτίες που το δεσμεύουν απαγορευτικά στην άρση απαλλοτρίωσης του συγκεκριμένου ΟΤ159 και ΟΤ160.
Σύμφωνα με το άρθρο 32 παρ.7 του ν.4067/2012, όπως τροποποιήθηκε, αναφέρεται ότι «σε περίπτωση που δεν μπορεί να τροποποιηθεί το σχέδιο πόλης και να ενταχθεί η ιδιοκτησία σε οικοδομικό τετράγωνο λόγω των υφιστάμενων απαγορεύσεων και ρυθμίσεων, τότε τίθεται η ιδιοκτησία εκτός του εγκεκριμένου ρυμοτομικού σχεδίου και ορίζονται σε αυτήν ειδικοί όροι χρήσης και δόμησης», πράγμα που ίσως αποτελεί την αναγκαστική επιλογή για την προστασία του αστικού πρασίνου και της ζώνης προστασίας της ιαματικής πηγής. Όσον αφορά το δικαστήριο και την Αρχή Διαφάνειας πιθανολογούμε ότι δεν γνώριζαν τα παραπάνω! Ο Δήμος πρέπει να αγωνιστεί ηρωικά για την σωτηρία του μεγάλου αυτού αστικού πρασίνου και μοναδικού πνεύμονα της πόλης και τα εργαλεία υπάρχουν!
Μόνο έτσι δεν θα χάσει η πόλη την ψυχή της και θα αποκατασταθούν κατά το δυνατόν και οι ιδιοκτήτες των οικοπέδων.
Σε κάθε περίπτωση όλα τα παραπάνω θα προκύψουν μετά από μελέτη υψηλών απαιτήσεων λόγω θέσης της ιαματικής πηγής στην πόλη και η παραπάνω ζώνη πρασίνου πρέπει να ενταχθεί σε ειδικό καθεστώς Προστασίας για κάθε αυστηρά σχεδιασμένη ανθρωπογενή δραστηριότητα.
Το ΤΕΕ θα αναλάβει πρωτοβουλία άμεσα για πραγματοποίηση ημερίδας με θέμα την «Προστασία του Αστικού Πρασίνου των πόλεων και ευέλικτες τεχνικές αποκατάστασης, αναπλάσεις, μέσω την μεταφορά Συντελεστή δόμησης κλπ)».
Μπέλλος Χρήστος
Πρόεδρος ΝΕ Πρέβεζας ΤΕΕ/TH
