Με εύλογη περιέργεια πήγα στην πρόσφατη παρουσίαση του βιβλίου για την ΙΙΙ Ορεινή Ταξιαρχία, γιατί, μαθήτρια της Γ΄ Γυμνασίου, συμμετείχα στην αντιπροσωπεία του Γυμνασίου Πρέβεζας, με τον Γυμνασιάρχη και τρεις μαθητές της ογδόης τάξης, στο πρώτο μνημόσυνο των Ριμινιτών στο νεκροταφείο του Ριτσιόνε το 1961.
Και εκεί άκουσα για την ύπαρξη Ιδρύματος Τσακαλώτου και την συλλογή υπογραφών για την τοποθέτηση αδριάντα του Στρατηγού.
Και διερωτήθηκα, {επειδή παιδιόθεν μπαινόβγαινα από την πόρτα του τοίχου, που χώριζε τις αυλές των δυό σωζόμενων πέτρινων σπιτιών απέναντι από την Θεοφάνειο, όπου στο γωνιακό (σήμερα οικία Δόνου) έμενε η οικογένεια της μάνας μου και στο διπλανό η οικογένεια του κουμπάρου Ορέστη Τσακαλώτου και έβλεπα και τον Στρατηγό, όταν ερχόταν Πρέβεζα}, πως θα αντιδρούσε ο Στρατηγός στην επιθυμία των απογόνων για τοποθέτηση αδριάντα, όταν το Τσακαλωτέϊκο σπίτι είναι σήμερα καφέ μπαρ;
Και διερωτήθηκα επίσης, πως θα αντιδρούσε για τον σημερινό εμφύλιο στο Δημοτικό Συμβούλιο και στην τοπική κοινωνία για το θέμα αυτό.
Η Πρέβεζα έχει πρωταγωνιστές κι άλλους Τσακαλώτους
1.Ο Γυμνασιάρχης Ευκλείδης (η προτομή του οποίου με πλήρη ομοψυχία τοποθετήθηκε στο παλιό Γυμνάσιο) αναφέρεται σαν Βενιζελικός εθελοντής στην Πρέβεζα του 1923 για την καταστολή της Αντεπανάστασης Γαργαλίδη-Λεοναρδόπουλου, ενώ ο Θρασύβουλος (ιδέ HOT DOC, Μάρτιος 2017) ίσως ήταν με την Αντεπανάσταση.
2.Στο πατρικό μου σπίτι η συνονόματη γιαγιά μου μεγάλωσε μαζί με τα πέντε παιδιά της και δύο ορφανά Τσακαλωτάκια μετά τον πρώϊμο θάνατο της αδελφής της Πηνελόπης Τσακαλώτου. Το ένα, ο Γιαννάκης, ταλαιπωρήθηκε σαν αριστερός, το άλλο, ο Αποστολάκης, είναι ο πατέρας του Αντωνάκη Τσακαλώτου, αρχηγού του τοπικού ΕΛΑΝ, που κράτησε το κτίριο της Εθνικής Τράπεζας, (όπου και ο παππούς του αγαπητού Σπύρου), στα αδελφοκτόνα γεγονότα της Πρέβεζας τον Σεπτέμβριο του 1944.
Ξεπερνώ την αλληλογραφία του πατέρα μου με τον Στρατηγό το 1949, όταν έγινε η ομαδική σφαγή των Δημοκρατικών Αξιωματικών από Παπάγο, Βασιλιά κλπ, που δεν είναι πολύ γλυκειά, και αναφέρομαι στην μετά 30+ χρόνια αλληλογραφία τους για το σπίτι του Ανδρούτσου.
Ήταν και οι δυό άνθρωποι μιας άλλης εποχής, γεννημένοι στην σκλαβωμένη Πρέβεζα, έζησαν σχεδόν έφηβοι την απελευθέρωση της πόλης από την τουρκική σκλαβιά, φοίτησαν στην Θεοφάνειο Σχολή με φωτισμένους δασκάλους τον Αποστόλη Μπιτζιλέκη και τον Χρήστο Μίχα και έλαβαν μέρος σε όλους τους αγώνες και τους πολέμους του Έθνους, υπήρξαν περίπου «Σαράντα χρόνια στρατιώτες της Ελλάδας».
Το 1978 γύρω στην ηλικία των 80 ετών και έχοντας περάσει και οι δυό από τα σαράντα κύματα, έχοντας ζήσει και γνωρίσει δυό σκλαβιές και δυό απελευθερώσεις, σκληρές εκστρατείες και πολέμους, για απελευθέρωση Ανατολικής Μακεδονίας και Δυτικής και Ανατολικής Θράκης, Μ.Ασίας, τον πόλεμο στην Αλβανία και τον εμφύλιο, τρεις δικτατορίες (του Παγκάλου, του Μεταξά, των Συνταγματαρχών), την επανάσταση του 1922 και την Αντεπανάσταση του 1923, το Κίνημα του 1935 και τα Κινήματα στην Μέση Ανατολή, στρατόπεδα ιταλικά και αγγλικά, etc,etc,etc, αλλά και έντονους διχασμούς, με νεανικό πάθος, αγωνίζονται για την μετατροπή ενός σπιτιού σε χώρο ιστορικής μνήμης της Πρέβεζας.
Πρόκειται για το σπίτι του Ανδρούτσου, ένα απλό παμπάλαιο σπίτι, «χωρίς ιδιαίτερα αρχιτεκτονικά στοιχεία», κατά την αρμόδια υπηρεσία Αρχαιολογίας, που συνηγόρησε στην κατεδάφισή του.
Γράφει ο Τσακαλώτος: «Για να γίνη το σπήτι του Ανδρούτσου Μουσείο των πεσόντων του Νομού μας με τα ονόματά τους σε ώμορφες πλάκες, με τες φωτογραφίες των και ακόμη και των πολεμιστών που διακρίθηκαν»
«Εκεί θα μπορούσε να τοποθετηθή και το Διάταγμα της παρασημοφορίας της Πρεβέζης με τον Πολεμικό Σταυρό για την αυτοθυσία των κατοίκων της, που απετέλεσαν εξαίρεσιν κατά το 1940-41 με την αδιαφορία τους αφού και βομβαρδιζόμενοι συνέχιζαν τον ανεφοδιασμό του μετώπου»
«Εκεί μπορεί να τοποθετηθούν και τα ονόματα των θυμάτων Κοντού και λοιπών»
«Μη λησμονούμε ότι στους πολέμους μας όλοι οι Πρεβεζάνοι υπήρξαν γενναίοι κανείς δεν υστέρησε. Στο Μουσείο θα μπορεί να τοποθετηθή και για το κομιτάτο επί Τουρκοκρατίας με ονόματα και Ιστορικό»
«Αν δεν τα εξασφαλίσωμε ημείς οι οποίοι ζήσαμε στα νιάτα μας και υπόδουλοι και νοιώθουμε το αίμα που χύθηκε δηλαδή τιμούμε τους πεσόντας, μη περιμένεις από άλλους»
ΣΗΜΕΙΩΣΗ 1.Η γενιά μου πρόλαβε και έζησε τα απόνερα του εμφυλίου. Τότε , που για να αναπνεύσεις, χρειαζόταν πιστοποιητικό κοινωνικών φρονημάτων κλπ, όπως αποδεικνύεται από το Αρχείο του τοπικού Δημοκρατικού Σοσιαλιστικού Κόμματος 1950-1951-1952 και από το Αρχείο της τοπικής Ενώσεως Κέντρου 1963-67, που φωτοτυπήθηκαν από τα ΓΑΚ Πρέβεζας.
ΣΗΜΕΙΩΣΗ 2.Ήδη, από την δεκαετία του 1970 στην Πρέβεζα έγιναν γάμοι, που ξεπέρασαν τον διχασμό. Συγγενείς θυμάτων της Παργινόσκαλας και Μακρονησιώτες παντρεύτηκαν συγγενείς μελών της Επιτροπής ή συγγενείς φερομένων θυτών.
ΣΗΜΕΙΩΣΗ 3. Πλέον για τα γεγονότα της Παργινόσκαλας έχουν γραφεί βιβλία και γίνονται διδακτορικές ιστορικές εργασίες με ονόματα κλπ, αυτά που επί δεκαετίες η πόλη κρυφά ψιθύριζε.
ΚΑΤΑΛΗΞΗ. Αφού το ΄Ιδρυμα Τσακαλώτου θέλει να προσφέρει στην ιστορία της Πρέβεζας και εφόσον έχει την οικονομική δυνατότητα, θα ήταν καλύτερα να επανακτήσει το σωζόμενο Τσακαλωτέϊκο και να κάνει αυτό, που και ο Στρατηγός τέσσερα (4)χρόνια πριν την Αναγνώριση της Εθνικής Αντίστασης από τον Ανδρέα και εξ (6) χρόνια πριν από την συμφιλίωση με τον Μάρκο επιθυμούσε: Την συμφιλίωση με τους συμπατριώτες του και την συμφιλίωση των συμπατριωτών του, δηλαδή να κάνει:
«Μουσείο των πεσόντων στους αγώνες του Έθνους, των θυμάτων Κοντού και λοιπών, του Κομιτάτου» και επιπλέον….. των φονευθέντων στις μάχες του εμφυλίου, όπως προτείνει ο Βαγγέλης Καινούργιος στο συνετό άρθρο του: Ήταν όλοι τους καλοί Ελληνες» (prevezatoday)
Άλλωστε ένας αδριάντας υπάρχει πιθανότητα μία στο εκατομμύριο να βανδαλισθεί.
