“Καλοί μου άνθρωποι,ακούστε με….
Κακός δεν είμαι! Ελάτε σιγά,σιγά να σας τα πω.
Μία μοίρα με κατάτρεξε. Με με πυροβολάτε.
Δεν έφταιξα. Πονώ…”
Στίχοι του Κωστή Παλαμά,που τους έγραψε συγκλονισμένος,από μια επίσκεψή του στο Δρομοκαϊτειο Ψυχιατρικό Νοσοκομείο.
Σκληρή αλήθεια… ακόμη και σήμερα! Ίσως και μια αναγκαιότητα στο ΣΤΙΓΜΑΤΟΠΛΕΓΜΑ, που καθημερινά σφίγγει τις ζωές όσων γενναία βίωσαν την οξύτητα του ψυχικού πόνου,που αυθαίρετα τους χωρίζει, από όσους ανυποψίαστα αυτοαποκαλούνται ψυχικά υγιείς και που απροκάλυπτα τους στερεί,όσα δικαιώματα τους ανήκουν. Ένα Στιγματόπλεγμα που σημαδεύει ανεξίτηλα όποιον το αγγίζει και τον γεμίζει βαθιές πληγές που δύσκολα κλείνουν, άσχημες μνήμες που δύσκολα ξεχνιούνται,επώδυνα συναισθήματα που δύσκολα γιατρεύονται.
Μία τέτοια αντίσταση ,ίσως να μοιάζει περισσότερο με πρόκληση,σε μια εποχή γεμάτη διακρίσεις,προκαταλήψεις και στερεότυπα. Σε μια εποχή τόσο σκληρή,τόσο γρήγορη,τόσο επικίνδυνη, που μοιραία ξυπνά στον καθένα τον αρχέγονο “φόβο της τρέλας”. Πως να αντέξει ο “παντοδύναμος” άνθρωπος αυτόν το Φόβο! Πως να μη …. τρέμει ο “πάνσοφος” άνθρωπος μη … χάσει τα λογικά του! Ο άνθρωπος που αιώνες τώρα, ανάλωσε όλη του την ύπαρξη στο να έχει τον απόλυτο έλεγχο των πάντων! Ο άνθρωπος που ζει με μια βαθιά ριζωμένη ματαιοδοξία να κουμαντάρει ότι υπάρχει γύρω του,από τη γη έως τα αστέρια,χωρίς κανένα σεβασμό στο ακατανόητο,στο άπιαστο,στο φυσικό… Ο άνθρωπος που τελικά απ’ τον ίδιο του το φόβο, αρνήθηκε την ανθρώπινη του φύση και την όποια διαφορετικότητα αυτή μπορεί να κρύβει μέσα της !
Η διαφορετικότητα … μια αόρατη απειλή,ένα δυσβάσταχτο άγχος,ένας μόνιμος μπελάς….. Μία έντονη ανησυχία, μήπως μια ψυχική ασθένεια έρθει απρόσκλητα στη ζωή του,πάρει τα ηνία και ματαιώσει όλη του την προσπάθεια για επιβολή. Έπρεπε λοιπόν πάση θυσία, να βρει έναν τρόπο για να συνεχίσει να νιώθει απρόσβλητος,άτρωτος,πανίσχυρος και να διαφυλάξει την ψευδαίσθηση της δήθεν ασφάλειάς του και επειδή είχε ήδη φροντίσει να πει “πως ο σκοπός αγιάζει τα μέσα” απενοχοποιώντας κάθε άδικη πράξη και ανοίγοντας τα όρια της επιβίωσης στο όνειρο,διάλεξε και πάλι τον εύκολο δρόμο…. Από νωρίς έπιασε δουλειά και άρχισε να πλέκει ένα Στιγματόπλεγμα γύρω απ’ την ψυχική ασθένεια. Τα υλικά? Απλά,γνωστά,πάντα στη διάθεσή του…. Σκληρά στερεότυπα,άδικες προκαταλήψεις,απίθανοι μύθοι! Ζώντας πάντα μέσα σε αυστηρά στεγανά,ο άνθρωπος παράφρασε το διαφορετικό σε αδυναμία,το ξεχωριστό σε λάθος,το αλλιώτικο σε κίνδυνο και το Στιγματόπλεγμα ήταν πια σχεδόν έτοιμο,με σκοπό να τυλίξει όποιον απειλούσε την αυθαίρετη κανονικότητα του ή του θύμιζε ότι είναι ευάλωτος. Έχοντάς το στα χέρια του,μπορούσε πια να επιδοθεί σε συνεχείς κοινωνικές διακρίσεις και να αποκλείει,να απορρίπτει και να χλευάζει…. Τώρα μοιάζει πιο ήσυχος,γιατί κατάφερε να ξορκίσει το φόβο της “τρέλας” ,σαν να μην τον αφορά πια και να κερδίσει απόσταση, από όσους ασφυκτιούν απ’ το τερατούργημα του.
Σ’ αυτό το Στιγματόπλεγμα,έρχονται το 2000 οι δομές Ψ/κοινωνικής Απο/σης-Πρόγραμμα Ψυχαργώς – καλώντας όλους τους συμπολίτες μας να αντισταθούν ,ενθαρρύνοντας πρώτα από όλους τους ανθρώπους που κάποτε εγκλωβίστηκαν σ’ αυτό το Στιγματόπλεγμα,τους ίδιους τους Ψυχικά ασθενείς, να απελευθερωθούν απ’ τα δεσμά του και να βγουν μπροστά,να παλέψουν και να αντισταθούν με κάθε μέσο,αλλά κυρίως με το προσωπικό τους βίωμα.
Ένα όπλο πανίσχυρο,αιχμηρό,ικανό να κομματιάσει κάθε στερεότυπο και να διαλύσει κάθε μύθο.
Ένοικοι και προσωπικό,ως ένας ΝΑΝΟΣ που ήρθε να τα βάλει με γίγαντες όπως είναι : η Άγνοια,ο φόβος,οι παγιωμένες αντιλήψεις,οι Διακρίσεις,εξακολουθούν σθεναροί φύλακες ακόμη και σήμερα, που κρατούν την ύπαρξη της Ψυχικής Ασθένειας εκτός των τειχών.
Ένας ΝΑΝΟΣ με δύναμη,θέληση και εφευρετικότητα που ξεκίνησε μια άνιση μάχη,με μόνα όπλα και εφόδια τους στόχους που είχε βάλει. Γρήγορα δικαιώθηκε και απόκτησε συμμαχίες που τον ενδυνάμωσαν και τον βοήθησαν στο σχεδιασμό της “στρατηγικής” του. Έτσι μέρα με τη μέρα,χρόνο με το χρόνο,με υπομονή και επιμονή,εξασθενίζει τη δύναμη των γιγάντων και αρχίζει να γκρεμίζει σιγά – σιγά τα στεγανά.
Η ψυχική ασθένεια έχει βγει από τα τείχη της αδιαφορίας και της σιωπής. Είναι εδώ μαζί μας. Αποτελεί πλέον αναπόσπαστο κομμάτι της υποκριτικής Κοινωνίας μας και διεκδικεί τη θέση της στη λίστα των προς επίλυση κοινωνικών προβλημάτων.
Οι γίγαντες αποδυναμώνονται και αρχίζουν να καταρρέουν,όσο και αν ακόμη οι λέξεις ΤΡΕΛΑ,ΖΟΥΡΛΟΜΑΝΔΙΑΣ,ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΟΤΗΤΑ,ΕΞΩ ΑΠ’ ΤΗΝ ΠΟΛΗ, ΜΑΚΡΙΑ ΑΠΟ ΕΜΑΣ,επανέρχονται και προσβάλλουν το ήθος και την ευαισθησία κάθε Πολιτισμένης Κοινωνίας.
Ο ένοικος μας,ο δικός μας άνθρωπος,ο αγαπημένος μας Νίκος,ήταν ένας ευγενικός,αξιοπρεπής,περήφανος,αρχοντικός,με ενσυναίσθηση,με ουσιαστικό – αν και συχνά ατέρμονο – λόγο,με ενδιαφέρον για τον εαυτό του και την ποιότητα της ζωής του και με σθεναρή διεκδίκηση της αυτοδιαχείρισης και αυτοδιάθεσης του,εκφραστής και αγωνιστής αυτής της αντίστασης στο Στιγματόπλεγμα,όπως και όλοι οι ένοικοι των δομών.
Μέσα απ’ τη συμμετοχή του στο Πρόγραμμα Ψυχοκοινωνικής Απο/σης των δομών, επαναεφηυρε,ανέκτησε,αναγνώρισε,κατέκτησε και βελτίωσε δεξιότητες,ικανότητες και πτυχές της προσωπικότητάς του,που η ψυχική νόσος είχε ακυρώσει ή υποβαθμίσει.
Με δύναμη ψυχής,επιμονή και υπομονή απ’ τον ίδιο και το προσωπικό,απέδειξε πως η ψυχική υγεία και ο σεβασμός στην ψυχική ασθένεια δεν είναι ξέχωρα και δεν αποτελεί η μία το “καλό” και η άλλη το “κακό”,διαβεβαιώνοντας ταυτόχρονα το συνάνθρωπο,πως… “τρέλα είναι να χάνει κανείς όλα τα άλλα,εκτός από τα λογικά του”.
Στο κλείσιμο της ομάδας Ιστορίας που γίνονταν στις δομές,οι συγκάτοικοι του και ο συντονιστής της ομάδας έγραψαν για εκείνον, πως “είναι η φωνή της λογικής και της αναπλαισίωσης. Λειτουργεί σαν πρίσμα,αναδεικνύοντας κρυμμένες πτυχές. Δίνει σχήμα και φως”. Κλείνουν ευχαριστώντας τον, “που τους μαθαίνει να βλέπουν την ελπίδα,εκεί που άλλοι βλέπουν μόνο ασχήμια”.
Όλοι εμείς στις δομές,αισθανόμαστε ευγνώμονες,που μας έκανε την τιμή να τον γνωρίσουμε,να πορευτούμε και να παλέψουμε μαζί του για σχεδόν (19) χρόνια,σε μια πολύ δυσκολεμένη,αλλά εξίσου πολύ ενδιαφέρουσα και διδακτική πορεία ζωής!!!!
Μπώρου Βασιλική
Ψυχολόγος
Επιστημονικά Υπεύθυνη των δομών
Ψυχοκοινωνικής Αποκατάστασης Ενηλίκων Πρέβεζας
