– Μελέτη περίπτωσης: ¨Πρέβεζα¨
- Εισαγωγή
Η βιώσιμη περιφερειακή ανάπτυξη αποτελεί σημαντικό στόχο τόσο των εθνικών πολιτικών όσο και των ευρωπαϊκών στρατηγικών. Στο πλαίσιο αυτό, η διαμόρφωση ενός συνεκτικού και αποτελεσματικού συνδέσμου μεταξύ παραγωγικών δυνάμεων και συστημάτων επαγγελματικής κατάρτισης καθίσταται κεντρικός παράγοντας ανταγωνιστικότητας και κοινωνικής συνοχής.
Η Πρέβεζα, μια περιφέρεια με αξιόλογα συγκριτικά πλεονεκτήματα – τουρισμό, λιμενικές υποδομές, δυναμική αγροδιατροφικής παραγωγής- αποτελεί ενδιαφέρουσα περίπτωση για την ανάλυση του ρόλου που μπορεί να διαδραματίσουν, το Επιμελητήριο και οι φορείς Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης (ΕΕΚ) με την συνέργεια της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, στη βιώσιμη ανάπτυξη.
- Θεωρητικό πλαίσιο
Οι σύγχρονες αναπτυξιακές θεωρίες αναγνωρίζουν ότι η εκπαίδευση και η κατάρτιση δεν είναι μόνο «επιμέρους πολιτικές», αλλά κρίσιμοι μοχλοί παραγωγικής αναγέννησης και ενδογενούς ανάπτυξης.
Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Ατζέντα Δεξιοτήτων, η ανάπτυξη ανθρώπινου κεφαλαίου πρέπει να εναρμονίζεται με τις ανάγκες της αγοράς για να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα και η απασχόληση (European Commission, 2020).
Η στρατηγική «έξυπνης εξειδίκευσης» (RIS3) επισημαίνει ότι κάθε περιφέρεια πρέπει να επενδύει σε τομείς όπου διαθέτει συγκριτικά πλεονεκτήματα και να αναπτύσσει αντίστοιχες δεξιότητες. Η Πρέβεζα, με την ειδική οικονομική και γεωγραφική της θέση, παρέχει ιδανικό πεδίο για την εφαρμογή αυτής της στρατηγικής.
- Μεθοδολογία
Η παρούσα μελέτη βασίζεται σε:
- βιβλιογραφική ανασκόπηση
- ανάλυση στρατηγικών εγγράφων (RIS3 Ηπείρου, Εθνική στρατηγική ΕΕΚ)
- ποιοτική αξιολόγηση της τοπικής αγοράς εργασίας και εκπαιδευτικών δομών
- σύνθεση προτάσεων πολιτικής
- Ανάλυση περίπτωσης: ¨Πρέβεζα¨
4.1. Το τοπικό παραγωγικό περιβάλλον
Η Πρέβεζα χαρακτηρίζεται από:
- σημαντικό τουριστικό προϊόν (παραθαλάσσια ζώνη, πολιτιστικός τουρισμός)
- δυναμική αγροδιατροφικών προϊόντων
- υποδομές logistics και πρόσβαση σε λιμενικές διαδρομές
- μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (ΜμΕ) με περιορισμένη πρόσβαση σε εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό
Αν και η οικονομική δραστηριότητα είναι πολυδιάστατη, η αγορά εργασίας εμφανίζει αναντιστοιχίες δεξιοτήτων, ιδιαίτερα στους τομείς του θεματικού τουρισμού, των ψηφιακών υπηρεσιών και της αγροδιατροφικής καινοτομίας.
4.2. Ο ρόλος του Επιμελητηρίου Πρέβεζας
Το Επιμελητήριο Πρέβεζας αποτελεί τον πιο άμεσο θεσμό σύνδεσης μεταξύ επιχειρηματικού κόσμου και τοπικής πολιτικής. Ο ρόλος του περιλαμβάνει:
- καταγραφή αναγκών επιχειρήσεων
- παροχή υπηρεσιών υποστήριξης
- δικτύωση ΜμΕ
- ενεργοποίηση σε περιφερειακά fora
Ωστόσο, σε επίπεδο στρατηγικού συντονισμού με άλλους φορείς, η συνεργασία δεν είναι ακόμα πλήρως θεσμοθετημένη ή δομημένη. Το Επιμελητήριο συχνά λειτουργεί αποσπασματικά, χωρίς σταθερό μηχανισμό διάχυσης πληροφορίας προς τους φορείς εκπαίδευσης και κατάρτισης.
4.3. Οι φορείς Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης (ΕΕΚ)
Οι δομές ΕΕΚ στην περιοχή παρέχουν ένα ευρύ φάσμα ειδικοτήτων (π.χ. τουρισμός, διοίκηση, τεχνικές ειδικότητες, υπηρεσίες). Παρά την ύπαρξη εκπαιδευτικών δομών, παρατηρείται:
- περιορισμένη συνάφεια με συγκεκριμένες ανάγκες της αγοράς εργασίας
- έλλειψη συνεχούς διαλόγου με το Επιμελητήριο και τον επιχειρηματικό κόσμο
- σχετικά χαμηλή διασύνδεση με πρακτικές μαθητείας και μεταφορά τεχνογνωσίας
- Αποτέλεσμα : οι απόφοιτοι δυσκολεύονται να ενταχθούν άμεσα στην τοπική αγορά.
4.4. Η Τοπική Αυτοδιοίκηση
Η Τοπική Αυτοδιοίκηση (Δήμος Πρέβεζας και Περιφέρεια Ηπείρου) αποτελεί τον τρίτο βασικό πυλώνα, μαζί με το Επιμελητήριο και τους φορείς ΕΕΚ. Ο ρόλος της δεν περιορίζεται στη διοικητική υποστήριξη, αλλά είναι στρατηγικός (τοπικός και περιφερειακός σχεδιασμός), συντονιστικός (συντονίζει τη συνεργασία μεταξύ επιχειρήσεων, εκπαιδευτικών φορέων, κοινωνικών εταίρων και πολιτών) και αναπτυξιακός, προσδιορίζοντας τις αναπτυξιακές προτεραιότητες της περιοχής (Βελτίωση οδικών δικτύων και προσβασιμότητας, δημιουργίας ψηφιακών υποδομών, κ.α.).
- Κεντρικά ευρήματα
5.1. Αναντιστοιχία δεξιοτήτων:
Παρατηρείται διαφορά ανάμεσα στις προσφερόμενες δεξιότητες και στις πραγματικές ανάγκες της αγοράς στην Πρέβεζα, ιδίως σε:
- ψηφιακά επαγγέλματα
- τουριστικές υπηρεσίες υψηλής ποιότητας
- αγροδιατροφική καινοτομία και εξωστρέφεια
5.2. Έλλειψη θεσμικού διαλόγου:
Παρά την πρόθεση συνεργασίας, δεν υπάρχει μόνιμος μηχανισμός συντονισμού Επιμελητηρίου – ΕΕΚ – Αυτοδιοίκησης, με αποτέλεσμα τον κατακερματισμό των δράσεων.
5.3. Προσανατολισμός στις βραχυπρόθεσμες ανάγκες:
Τα προγράμματα κατάρτισης ανταποκρίνονται -συχνά- σε άμεσα αιτήματα και όχι σε μελλοντικές τάσεις (πράσινη και ψηφιακή μετάβαση).
- Προτάσεις
Με βάση τα ευρήματα, προτείνονται:
6.1. Θεσμοθετημένος μηχανισμός συνεργασίας
Δημιουργία μόνιμης επιτροπής μεταξύ Επιμελητηρίου, εκπαιδευτικών φορέων και αυτοδιοικητικών δομών για:
- συντονισμό προγραμμάτων κατάρτισης
- τακτική αξιολόγηση δεξιοτήτων
- ανατροφοδότηση από επιχειρηματικό κόσμο
6.2. Στρατηγική χαρτογράφηση δεξιοτήτων
- εκπόνηση- κάθε χρόνο- αναλυτικής έκθεσης αναγκών δεξιοτήτων
- πρόβλεψη τάσεων (πράσινες & ψηφιακές δεξιότητες)
- εφαρμογή δεικτών μέτρησης απορρόφησης αποφοίτων.
6.3. Ενίσχυση μαθητείας
- υποστήριξη μαθητείας σε τοπικές επιχειρήσεις
- συμφωνίες κατάρτισης – απασχόλησης
- κατάρτιση με πρακτική εφαρμογή σε επιχειρησιακά περιβάλλοντα
6.4. Δικτύωση και εξωστρέφεια
- ενίσχυση συμπλέγματος συνεργασιών στον τουρισμό και την αγροδιατροφή
- συμμετοχή σε ευρωπαϊκά δίκτυα μεταφοράς γνώσης
- Συμπεράσματα
Η βιώσιμη περιφερειακή ανάπτυξη στην Πρέβεζα δεν μπορεί να επιτευχθεί μέσω αποσπασματικών πρωτοβουλιών. Απαιτείται:
- δομημένη συνεργασία
- στρατηγική προσαρμογή δεξιοτήτων
- έμφαση στην πράσινη και ψηφιακή μετάβαση
- θεσμική ωριμότητα
Η τοπική Αυτοδιοίκηση, το Επιμελητήριο και οι φορείς ΕΕΚ μπορούν να λειτουργήσουν ως κρίσιμοι πυλώνες αυτής της προσπάθειας, εφόσον υπάρξει κοινό σχέδιο, ενάργεια και μόνιμη διάδραση.
Η Πρέβεζα έχει την ευκαιρία να αποτελέσει παράδειγμα περιφερειακής ανάπτυξης, όχι μόνο με έργα αλλά, με ανθρώπινο κεφάλαιο προσαρμοσμένο στο μέλλον.
Βιβλιογραφία
Αρχείο Δ.ΙΕΚ Πρέβεζας (Φ/ ΣΥ.Ε.Π)
CEDEFOP (2023). Skills Forecast: Trends and challenges to 2030.
Υπουργείο Ανάπτυξης και Επενδύσεων (2021). RIS3 – Εθνική Στρατηγική.
OECD (2019). OECD Skills Strategy 2019.
* Ιωάννης Γ. Αναγνωστάκης
Εκπαιδευτής; Δ.Β.Μ./MedA, ΣυΕΠ
